Chính thức: Doanh nghiệp nhỏ và vừa được giảm 30% tiền thuê đất, ưu tiên các gói thầu đến 20 tỷ đồng

Quốc hội thông qua Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, bổ sung chính sách hỗ trợ vốn, giảm tiền thuê đất, ưu tiên đấu thầu và ưu đãi thuế từ năm 202
quoc-hoi2.jpg
Quốc hội thông qua Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

Sáng 20/11, với 485/485 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội thông qua Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, bổ sung nhiều chính sách ưu đãi về thuế, vốn, mặt bằng và đấu thầu.

Tại kỳ họp thứ hai (đợt 2), sáng 20/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa với 100% đại biểu có mặt tán thành (485/485 đại biểu). Luật gồm 4 chương, 32 điều, thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Trước đó, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày báo cáo tiếp thu, chỉnh lý dự luật. Luật mới được xây dựng nhằm tạo cơ sở pháp lý thúc đẩy khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, nâng cao khả năng tiếp cận nguồn lực, mở rộng sản xuất, kinh doanh và tăng năng lực cạnh tranh. Đáng chú ý, các quy định mới thể hiện sự chuyển dịch tư duy từ hỗ trợ sang phát triển doanh nghiệp, đồng thời đổi mới phương thức triển khai chính sách.

wm28-wm28-202611200814094055d982b3a-7061-2058-1795139923.webp
Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo trước Quốc hội sáng 20/11. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Mở rộng tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, bổ sung cơ chế hỗ trợ bằng voucher

Một trong những nội dung đáng chú ý của luật là mở rộng tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo đó, nhóm doanh nghiệp này bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa, có số lao động sử dụng bình quân năm trước liền kề không quá 300 người, đồng thời đáp ứng một trong hai tiêu chí: tổng nguồn vốn của năm trước liền kề không quá 150 tỷ đồng hoặc tổng doanh thu của năm trước liền kề không quá 400 tỷ đồng.

So với quy định hiện hành, ngưỡng lao động được nâng thêm 100 người, mức vốn tăng 50 tỷ đồng và ngưỡng doanh thu tăng 100 tỷ đồng. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng được phân loại theo ba lĩnh vực gồm nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản; công nghiệp và xây dựng; thương mại và dịch vụ.

Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có hiệu lực từ 1/7/2027. Riêng các tiêu chí mới xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa được hưởng các chính sách thuế sẽ thực hiện từ kỳ tính thuế năm 2027, tức từ ngày 1/1/2027

Về phương thức hỗ trợ, luật lần đầu tiên quy định hình thức cấp phiếu hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (voucher), dưới dạng bản giấy hoặc điện tử. Đây là công cụ do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phát hành, xác nhận quyền của doanh nghiệp được lựa chọn hàng hóa, dịch vụ hoặc giải pháp trong phạm vi, thời hạn và mức hỗ trợ để thanh toán chi phí cho bên cung cấp, phục vụ nhu cầu phát triển.

Voucher được cấp cho doanh nghiệp đáp ứng các điều kiện theo quy định, không được chuyển nhượng, mua bán hoặc sử dụng ngoài phạm vi hỗ trợ. Việc thanh toán kinh phí hỗ trợ được thực hiện trên cơ sở kết quả sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã được cung cấp. Trường hợp phát hiện gian lận hoặc sử dụng không đúng mục đích, voucher sẽ bị thu hồi và kinh phí đã thanh toán phải được hoàn trả.

Trong báo cáo giải trình, tiếp thu, Chính phủ nhấn mạnh cơ quan, tổ chức hỗ trợ có trách nhiệm thực hiện thủ tục thanh toán, quyết toán với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, không làm phát sinh thủ tục hành chính đối với doanh nghiệp thụ hưởng. Quy trình cấp, sử dụng, xác nhận kết quả và thanh toán voucher sẽ được cụ thể hóa tại nghị định hướng dẫn.

Luật cũng đặt ra yêu cầu đơn giản hóa thủ tục hành chính trong công tác hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan quản lý Nhà nước. Theo đó, cơ quan Nhà nước không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại những thông tin đã có hoặc có thể khai thác từ các hệ thống dữ liệu.

Nhà nước cũng bố trí kinh phí cung cấp miễn phí các nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung cho doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp nhỏ. Bên cạnh đó, luật khuyến khích các tổ chức tín dụng cho vay dựa trên phương án kinh doanh, dòng tiền và dữ liệu giao dịch; đa dạng hóa tài sản bảo đảm, bao gồm quyền sở hữu trí tuệ, khoản phải thu, hàng tồn kho và tài sản hình thành trong tương lai. Việc phát triển các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng được đặt ra nhằm hỗ trợ nhóm này tiếp cận nguồn vốn.

quoc-hoi1.jpg
Quang cảnh phiên họp sáng 20-11. Ảnh: media.quochoi.vn

Nhiều ưu đãi về thuế, mặt bằng và đấu thầu cho doanh nghiệp

Về chính sách thuế, luật quy định doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp nhỏ được áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thông thường theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp. Doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập cũng được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời gian đầu.

Đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng hoặc theo mức điều chỉnh của Chính phủ trong từng thời kỳ, luật cho phép lựa chọn phương pháp tính thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp. Riêng doanh nghiệp siêu nhỏ được áp dụng chế độ kế toán và thủ tục hành chính về thuế đơn giản hơn.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược, luật quy định được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Không chỉ hỗ trợ về thuế, luật còn bổ sung các chính sách nhằm cải thiện khả năng tiếp cận mặt bằng sản xuất. Theo đó, các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và cơ sở ươm tạo thành lập mới phải dành bình quân 20ha hoặc 5% diện tích đất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thuê.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa được giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu kể từ ngày ký hợp đồng với chủ đầu tư khu công nghiệp, cụm công nghiệp hoặc cơ sở ươm tạo. Nhà nước sẽ hoàn trả khoản hỗ trợ này cho chủ đầu tư hoặc cấp voucher để doanh nghiệp sử dụng thanh toán.

Trong hoạt động mua sắm sử dụng ngân sách Nhà nước, luật quy định dành riêng các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa và hỗn hợp có giá không quá 20 tỷ đồng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đồng thời, các cơ quan, tổ chức phải dành tối thiểu 20% tổng giá trị các gói thầu mua sắm từ ngân sách Nhà nước hằng năm cho nhóm doanh nghiệp này.

Bên cạnh các chính sách hỗ trợ chung, luật thiết kế những gói ưu đãi riêng cho 4 nhóm mục tiêu gồm doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo; doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh; doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững; doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị và mở rộng thị trường quốc tế.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo, các chính sách ưu đãi bao gồm miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với khoản thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Thu nhập từ tiền lương, tiền công của chuyên gia, nhà khoa học nhận được từ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo cũng được hưởng chính sách miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân.

Với hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp nhỏ và vừa, luật cho phép áp dụng cơ chế khai, nộp thuế và kế toán của doanh nghiệp siêu nhỏ, thực hiện chế độ báo cáo tối giản trong 36 tháng. Nhóm doanh nghiệp này không bắt buộc phải có kế toán trưởng; chủ doanh nghiệp có thể trực tiếp làm kế toán hoặc bố trí người trong gia đình thực hiện công việc này.

Ngoài ra, luật quy định các hình thức hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa từ ngân sách Nhà nước gồm cấp voucher, đặt hàng, giao nhiệm vụ, trực tiếp triển khai nhiệm vụ hỗ trợ và lựa chọn nhà thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu.

Một nội dung khác liên quan đến việc tinh gọn và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực là rà soát hoạt động của các quỹ hỗ trợ doanh nghiệp. Trong vòng 1 năm kể từ ngày luật có hiệu lực, Chính phủ sẽ đánh giá, rà soát để sáp nhập hoặc giải thể Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đồng thời, UBND cấp tỉnh rà soát để sáp nhập hoặc giải thể các quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại địa phương.

Luật cũng quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả gây ra, sẽ bị xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Trường hợp gây thiệt hại phải thực hiện bồi thường theo quy định của pháp luật.

Mai Anh