Ngành gỗ chưa khai thác hiệu quả thị trường hơn 108 triệu dân
Theo ông Nguyễn Hoài Bảo, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM, doanh nghiệp gỗ và nội thất Việt Nam có năng lực sản xuất, quản trị và đáp ứng yêu cầu cao của thị trường quốc tế. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt khoảng 17,2 tỷ USD, riêng thị trường Hoa Kỳ đạt gần 9,5 tỷ USD.
Trong 8 tháng năm 2026, xuất khẩu tiếp tục đạt gần 11,7 tỷ USD. Những kết quả này cho thấy doanh nghiệp gỗ và nội thất Việt Nam đã có năng lực sản xuất, quản trị và đáp ứng các thị trường quốc tế có yêu cầu cao.
Thông tin trên được ông Hoài Bảo nêu tại hội thảo “Xây dựng thị trường gỗ nội địa hợp pháp, chất lượng và bền vững”, do Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam phối hợp Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TPHCM (HAWA) tổ chức ngày 2/10/2026, tại TPHCM, trong khuôn khổ Triển lãm Nội thất và Xây dựng Việt Nam tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC).
Tuy nhiên, ông Bảo cho rằng cùng với năng lực đã được chứng minh trên thị trường toàn cầu, ngành gỗ cần đặt ra câu hỏi về khả năng xây dựng một thị trường đủ mạnh ngay tại Việt Nam.
Với quy mô dân số trên 108 triệu người, quá trình đô thị hóa và nhu cầu ngày càng cao đối với nhà ở, xây dựng và không gian sống, thị trường nội địa được đánh giá là dư địa mà ngành gỗ cần có chiến lược khai thác dài hạn. Nếu xuất khẩu giúp doanh nghiệp khẳng định năng lực trên thế giới, thị trường trong nước đủ mạnh sẽ tạo thêm nền tảng để ngành phát triển ổn định và bền vững hơn.
Ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, nhận định thị trường nội địa cần được định vị là động lực tăng trưởng chủ động của ngành gỗ, đủ lớn để hình thành các chuẩn về sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và tiêu dùng bền vững.
Thị trường nội địa đang có dư địa tăng trưởng đáng kể với quy mô khoảng 5 tỷ USD năm 2025 và có thể đạt khoảng 7 tỷ USD vào năm 2030 nếu tăng trưởng bình quân 7%/năm; khoảng 7,35 tỷ USD nếu tăng trưởng 8% và 7,7 tỷ USD với kịch bản 9%.
Nhu cầu cũng không chỉ nằm ở đồ nội thất gia đình mà mở rộng sang gỗ xây dựng, nội - ngoại thất cho văn phòng, khách sạn, không gian công cộng, giấy và bao bì. Năng lượng biomass và vật liệu sinh học cũng được xem là những hướng sử dụng gỗ mới.
Thị trường này cần được mở rộng sang lĩnh vực xây dựng với cửa, sàn, cấu kiện, nhà lắp ghép; nội, ngoại thất cho hộ gia đình, văn phòng, khách sạn; vật liệu sinh học và vật liệu mới gắn với kinh tế tuần hoàn.
Tuy nhiên, điểm yếu lớn nhất là thị trường có nhu cầu nhưng chưa có “hạ tầng thị trường” tương xứng. Các làng nghề, hộ sản xuất, doanh nghiệp nhỏ giữ vai trò lớn nhưng thiếu chuẩn chung. Gỗ xây dựng, ván và nội thất công trình cũng thiếu tiêu chuẩn đồng bộ về chất lượng, an toàn.
Do đó, thị trường chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của người tiêu dùng về sản phẩm gỗ hợp pháp, an toàn, bền lâu và có trách nhiệm.
"Đã đến lúc, ngành gỗ Việt Nam cần xác định rõ, tiêu dùng nội địa là một động lực tăng trưởng chính chứ không phải “chỉ bán cho vui”, ông Hoài nhấn mạnh.
Ông Hoài đề xuất các bộ, ngành liên quan đặt thị trường nội địa ở vị trí chiến lược ngang với các thị trường khác, coi gỗ hợp pháp là chuẩn tối thiểu của mọi giao dịch trong nước. Một thị trường nội địa mạnh sẽ góp phần hình thành chuẩn gỗ hợp pháp và thúc đẩy tiêu dùng bền vững.
Doanh nghiệp cần tạo ra giá trị, thay vì chỉ tham gia một khâu trong chuỗi xuất khẩu
Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Vĩnh Nam, Phó Tổng Giám đốc điều hành Usofa, cho biết sau nhiều năm làm việc với các doanh nghiệp nội thất Mỹ mua hàng tại Việt Nam, ông nhận thấy sản phẩm xuất khẩu thường có tiêu chuẩn, thông tin chất lượng và chi phí cấu thành khá rõ ràng. Trong khi đó, tại thị trường trong nước, người mua đôi khi phải dựa nhiều vào niềm tin cảm tính đối với nơi bán hàng.
Nhu cầu của người tiêu dùng trong nước ngày càng tăng cùng với sự thay đổi về nhà ở, căn hộ và hạ tầng. Tuy nhiên, thị trường vẫn thiếu sự dẫn dắt bằng những tiêu chuẩn chung, trong khi nhiều doanh nghiệp Việt Nam có xu hướng tập trung vào xuất khẩu và chưa dành sự quan tâm tương xứng cho thị trường nội địa.
Cạnh tranh cũng ngày càng rõ hơn khi nguồn cung sản phẩm từ Trung Quốc lớn và đa dạng, tiếp cận người tiêu dùng Việt Nam qua bán hàng trực tuyến và các kênh phân phối trong nước. Vì vậy, đây là lúc doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động hơn trong việc tổ chức và phát triển thị trường trong nước.
Trong khi đó, ông Nguyễn Minh Cương, Tổng giám đốc CTCP Gỗ Minh Long, cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần tạo ra giá trị thực chất hơn thay vì chỉ tham gia vào một công đoạn trong chuỗi xuất khẩu. Việt Nam xuất khẩu gần 20 tỷ USD sản phẩm gỗ, trong khi thị trường nội địa có quy mô khoảng 7 tỷ USD, tương đương khoảng 30% quy mô xuất khẩu. Nếu doanh nghiệp Việt Nam không am hiểu thị trường trong nước, không hiểu người Việt và không phục vụ tốt người tiêu dùng Việt Nam thì khó có thể đáp ứng tốt khách hàng quốc tế.
“Phát triển thị trường nội địa không chỉ là bán thêm sản phẩm mà còn phải hướng đến “lối sống Việt Nam”, trong đó nội thất trở thành một phần của không gian sống và thể hiện bản sắc văn hóa. Lợi thế của doanh nghiệp nội thất Việt Nam, vì vậy, cần được xây dựng từ khả năng hiểu người Việt, hiểu văn hóa Việt và chuyển hóa những giá trị đó thành sản phẩm phù hợp”, ông Nguyễn Minh Cương nói.
Theo đó, cần hình thành các chuẩn mực rõ ràng về nguồn gốc hợp pháp, an toàn sức khỏe, chất lượng, độ bền và bảo hành sản phẩm. Minh bạch thông tin sẽ giúp người tiêu dùng có cơ sở lựa chọn, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư vào chất lượng và thương hiệu.
Lan Anh
