Nông nghiệp đang nắm “quyền năng mới”
Tại Diễn đàn Doanh nghiệp 2026 với chủ đề “Doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu – đổi mới để bứt phá”, chiều 24/4, ông Phan Minh Thông – Chủ tịch HĐQT Phúc Sinh, cho rằng trong bối cảnh xung đột vũ trang tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, an ninh lương thực đang trở thành vấn đề trung tâm của kinh tế toàn cầu, và đây chính là thời điểm vai trò của nông nghiệp được nhìn nhận lại.
Theo ông Thông, sau đại dịch Covid-19, thị trường nông nghiệp và thực phẩm toàn cầu đã thay đổi rõ rệt. Nông sản không còn là lĩnh vực giá trị thấp mà đang trở thành yếu tố có thể ảnh hưởng tới dòng chảy kinh tế vĩ mô, khi các quốc gia ngày càng quan tâm đến an ninh lương thực.
Sự quan tâm của các nhà mua hàng quốc tế đối với nông sản Việt Nam hiện không còn dừng ở mức tìm hiểu mà đã được cụ thể hóa bằng các giao dịch thương mại tại hơn 120 quốc gia. Điều này cho thấy vị thế của nông sản Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu đang thay đổi.
Những tín hiệu rõ ràng nhất thể hiện qua giá nông sản trên thị trường thế giới. Giá cà phê đã tăng tới 350%, từ mức 1.200–1.500 USD/tấn có thời điểm lên tới 5.800 USD/tấn, trong khi giá hồ tiêu cũng tăng khoảng 100%. Theo ông Thông, sự tăng giá này không chỉ mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp mà còn tạo ra sự tích lũy tài sản đáng kể cho người nông dân, tạo điều kiện tái đầu tư sản xuất quy mô lớn.
Tại các vùng nguyên liệu như Sơn La với cà phê Arabica hay Đắk Lắk với cà phê Robusta, đời sống nông dân đã có những thay đổi rõ rệt nhờ giá nông sản tăng cao và sự tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ông Phan Minh Thông – Chủ tịch HĐQT Phúc Sinh.
Việt Nam không chỉ bán nông sản, mà đang điều hành chuỗi cung ứng
Theo Chủ tịch Phúc Sinh, vị thế của Việt Nam hiện không chỉ nằm ở xuất khẩu cà phê hay hồ tiêu, mà còn ở gạo, thủy sản và đặc biệt là hạt điều. Dù không phải quốc gia có diện tích trồng điều lớn nhất, Việt Nam vẫn trở thành trung tâm chế biến hạt điều lớn nhất thế giới nhờ chiến lược nhập khẩu nguyên liệu thô và chế biến sâu.
Chiến lược này giúp doanh nghiệp Việt Nam có thể điều hành dòng tiền nguyên liệu từ nhiều quốc gia, qua đó tạo ra lợi thế của người mua đối với nguyên liệu thô trên thị trường toàn cầu. Nói cách khác, doanh nghiệp Việt không chỉ bán hàng, mà đang tham gia điều hành một phần chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, theo ông Thông, để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp Việt phải thay đổi mô hình quản trị. Chủ doanh nghiệp không thể tiếp tục điều hành mọi hoạt động bán hàng, mà cần thuê đội ngũ quản lý chuyên nghiệp. Thực tế cho thấy khi chuyển sang mô hình quản trị chuyên nghiệp, doanh số vẫn có thể tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm dù tỷ trọng bán hàng trực tiếp từ chủ doanh nghiệp giảm xuống.
Một yếu tố quan trọng khác là minh bạch tài chính. Việc áp dụng kiểm toán quốc tế và hệ thống ERP từ sớm giúp doanh nghiệp tạo dựng niềm tin với các quỹ đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các quỹ từ châu Âu, qua đó có thể tiếp cận vốn đầu tư và các chương trình tài trợ phát triển bền vững.
Theo ông, phát triển bền vững hiện không còn là xu hướng mà đã trở thành điều kiện bắt buộc nếu muốn bán hàng vào các thị trường khó tính. Những nhà máy đạt tiêu chuẩn bền vững được các tổ chức quốc tế đánh giá cao chính là “tấm vé thông hành” để nông sản Việt đi sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Tư duy toàn cầu là điều kiện tiên quyết
Những biến động địa chính trị, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, đã ảnh hưởng trực tiếp đến một số thị trường xuất khẩu truyền thống. Theo ông Thông, điều này buộc doanh nghiệp phải nhanh chóng xoay trục sang các thị trường khác như Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á.
Ông cũng dẫn ví dụ về sự bất ổn tại các trung tâm tài chính và du lịch lớn ở Trung Đông như Dubai để nhấn mạnh rằng doanh nghiệp không nên phụ thuộc vào một thị trường duy nhất mà phải luôn đa dạng hóa thị trường và kênh bán hàng.
Theo ông Thông, chiến lược dài hạn của doanh nghiệp nông nghiệp không chỉ là mua – bán hàng hóa, mà phải đầu tư vào chế biến sâu và xây dựng vùng nguyên liệu bền vững. Doanh nghiệp cần hỗ trợ đào tạo kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm và kết nối thị trường cho nông dân thay vì chỉ dựa vào hợp đồng thu mua.
Khi doanh nghiệp tạo ra giá trị gia tăng thông qua đào tạo, công nghệ và hệ thống thị trường, lợi nhuận sẽ đến một cách bền vững hơn trong dài hạn.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động, Chủ tịch Phúc Sinh cho rằng tư duy toàn cầu là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp Việt tận dụng lợi thế của một quốc gia nông nghiệp. Việt Nam có lợi thế lớn từ nền nông nghiệp dồi dào, giúp duy trì chi phí sinh hoạt và chi phí sản xuất ở mức cạnh tranh so với nhiều quốc gia có lạm phát cao như Mỹ hay châu Âu.
Theo ông, nếu biết khai thác lợi thế này, đầu tư vào quản trị, minh bạch tài chính và phát triển bền vững, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể nâng vị thế trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
“Trong một thế giới đầy biến động, nông nghiệp không còn là ngành phụ trợ, mà đang trở thành một nguồn sức mạnh kinh tế mới. Doanh nghiệp Việt nếu có tư duy toàn cầu sẽ biến lợi thế nông nghiệp thành lợi thế cạnh tranh toàn cầu”, ông Phan Minh Thông nhấn mạnh.
Minh Anh
