Là một trong những quốc gia có diện tích nhỏ nhất thế giới, Singapore đang tiếp tục mở rộng không gian phát triển bằng cách tạo thêm đất từ biển. Hàng loạt dự án mới được nghiên cứu nhằm bổ sung quỹ đất cho công nghiệp, năng lượng, đô thị, quốc phòng và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Singapore là quốc gia có diện tích nhỏ nhất Đông Nam Á. Theo số liệu của Cơ quan quản lý đất đai Singapore, diện tích đất của nước này đã tăng từ 581,5km2 năm 1965 lên khoảng 744,3km2 vào năm 2025, tăng gần 30% trong khoảng 60 năm. Nhiều khu vực quan trọng đối với nền kinh tế Singapore hiện nay được hình thành hoặc mở rộng nhờ quá trình này.
Trong thời gian tới, Singapore dự kiến tiếp tục tạo thêm đất tại nhiều khu vực. Ở phía Tây Nam, nước này đang nghiên cứu kết nối một số đảo, trong đó có Bukom - nơi đặt các cơ sở lọc dầu và Semakau, nơi có bãi chôn lấp chất thải ngoài khơi, để hình thành một đảo lớn phục vụ công nghiệp và năng lượng.
Cách làm này gợi nhớ đến quá trình hình thành Jurong Island. Với diện tích khoảng 3.000ha, Jurong Island được tạo nên từ việc hợp nhất các đảo nhỏ thông qua lấn biển và chính thức đi vào hoạt động năm 2000. Sau đó, khu vực này trở thành trung tâm quan trọng của ngành hóa dầu Singapore, thu hút nhiều tập đoàn quốc tế.
Tuy nhiên, định hướng đối với khu vực phía tây nam trong tương lai được cho là rộng hơn lĩnh vực hóa dầu. Không gian mới có thể được dành cho các ngành sản xuất công nghệ cao và những cơ sở năng lượng mới. Một số nhận định cho rằng khu vực này có thể liên quan đến các lĩnh vực như điện hạt nhân hoặc hydro, song hiện chưa có thông báo chính thức xác nhận việc triển khai những công nghệ này.
Ở phía đông Singapore, dự án Long Island rộng khoảng 800ha cũng đang được đề xuất. Khác với những dự án chủ yếu nhằm tạo quỹ đất công nghiệp, Long Island được kỳ vọng thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ là mở rộng không gian phát triển và bảo vệ bờ biển trước nguy cơ nước biển dâng.
Khu vực này dự kiến được nâng cao nền, kết hợp hồ chứa, cửa xả và hệ thống bơm để tăng khả năng chống ngập. Về lâu dài, quỹ đất mới có thể được sử dụng cho nhà ở, công viên và các chức năng đô thị khác.
Tại phía Đông Bắc, đảo Tekong cũng đang được mở rộng về phía Nam. Sau khi hoàn thành, dự án sẽ bổ sung không gian phục vụ huấn luyện quân sự và tạo thêm khoảng 500ha đất cho các mục đích dân sự.
Việc tạo đất từ biển vì thế không còn đơn thuần là giải pháp đối phó với tình trạng thiếu diện tích. Singapore đang sử dụng công cụ này như một phần của chiến lược quy hoạch dài hạn, chủ động chuẩn bị quỹ đất trước khi nhu cầu phát triển thực sự xuất hiện.
Kinh nghiệm từ Jurong Island cho thấy, đất mới có thể được phát triển thành những cụm công nghiệp hoàn chỉnh, tích hợp nhà máy, cảng biển, hệ thống năng lượng, giao thông và các hạ tầng thiết yếu. Cách tiếp cận này giúp Singapore có thêm dư địa để thu hút các ngành kinh tế mới mà không phải cạnh tranh trực tiếp với quỹ đất đô thị hiện hữu.
Tuy nhiên, lấn biển cũng đặt ra nhiều bài toán về môi trường, địa chất và chi phí. Việc tạo đất mới có thể tác động đến các vùng đất ngập nước, trong khi nền đất hình thành từ vật liệu bồi đắp thường cần thời gian ổn định và có nguy cơ sụt lún. Các công trình ven biển cũng phải đáp ứng yêu cầu cao về khả năng chịu sóng, gió, ăn mòn và nước biển dâng.
Singapore đã nghiên cứu nhiều giải pháp để giảm những tác động này. Tại dự án mở rộng đảo Pulau Tekong, nước này áp dụng phương pháp polder, trong đó xây dựng đê bao rồi bơm nước ra ngoài để tạo vùng đất khô. Phương pháp này được cho là giúp giảm gần 50% lượng cát cần sử dụng so với cách lấn biển truyền thống.
Cùng với đó, Singapore duy trì kênh nước giữa khu vực lấn biển và đảo nhỏ Pulau Unum nhằm bảo đảm trao đổi nước và tạo điều kiện cho hệ sinh thái rừng ngập mặn phát triển. Chính phủ cũng không lấn lên đảo Pulau Unum để góp phần bảo tồn đa dạng sinh học.
Các khu vực đất mới được định hướng tích hợp hệ thống điện, cấp và xử lý nước, xử lý chất thải ngay tại chỗ, đồng thời kết nối với nhiều loại hình giao thông. Cách tổ chức này giúp giảm lượng nước thải phát sinh, hạn chế sự phụ thuộc vào hạ tầng bên ngoài và giảm số lượng đường ống, tuyến cáp cần xây dựng.
Trước nguy cơ nước biển dâng, Singapore cũng nâng yêu cầu về cao độ nền. Độ cao tối thiểu của nền đất lấn biển mới và nền các công trình mới đã được nâng từ 3m lên ít nhất 4m so với mực nước biển trung bình.
Những dự án đang được chuẩn bị cho thấy Singapore tiếp tục coi lấn biển là một công cụ quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn. Từ công nghiệp, năng lượng, nhà ở đến quốc phòng và chống biến đổi khí hậu, những vùng đất mới đang được quy hoạch để đáp ứng nhiều nhu cầu cùng lúc, qua đó mở rộng không gian phát triển cho quốc đảo trong nhiều thập kỷ tới.
Chi Chi
