Tham luận tại Diễn đàn Tài chính 2026 “Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức vào chiều 20/5, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế TP HCM (IFC), cho biết quy chế hoạt động của trung tâm hiện vẫn đang chờ Hội đồng điều hành thông qua trước khi chính thức vận hành.
Tuy nhiên, công tác chuẩn bị cho giai đoạn triển khai thực tế đã được xúc tiến mạnh trong thời gian qua, từ xây dựng hạ tầng, hoàn thiện chiến lược phát triển đến các hoạt động xúc tiến đầu tư trong và ngoài nước.
Theo ông Huân, TP HCM cũng đang đẩy nhanh quá trình định vị IFC Việt Nam như một trung tâm tài chính mới của khu vực, tập trung vào các lĩnh vực có khả năng tạo khác biệt thay vì cạnh tranh trực diện với các trung tâm truyền thống như Singapore hay Hong Kong.
Một trong những tín hiệu tích cực là thứ hạng của IFC Việt Nam trên bảng xếp hạng GFCI (Global Financial Centres Index) năm nay đã tăng 11 bậc - mức tăng mạnh nhất từ trước tới nay - lên vị trí 84 toàn cầu. Trong khu vực Đông Nam Á, IFC TP HCM hiện đứng thứ ba, vượt Bangkok và Jakarta, chỉ sau Singapore và Kuala Lumpur.
Theo lãnh đạo IFC, mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam đến năm 2045 sẽ đòi hỏi nhu cầu vốn rất lớn trong nhiều thập kỷ tới. Trong khi đó, hệ thống ngân hàng nội địa đang duy trì tỷ lệ tín dụng/GDP ở mức cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu tiếp tục đóng vai trò kênh dẫn vốn chủ đạo.
Trong bối cảnh đó, thị trường vốn và Trung tâm Tài chính Quốc tế được kỳ vọng trở thành hai cấu phần quan trọng giúp giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, đồng thời mở rộng khả năng thu hút dòng vốn quốc tế.
IFC Việt Nam được thành lập theo Nghị quyết 222 của Quốc hội theo mô hình “một trung tâm – hai điểm đến”, với hai cơ quan điều hành đặt tại TP HCM và Đà Nẵng. Hội đồng điều hành do một Phó Thủ tướng đứng đầu, cùng sự tham gia của các bộ trưởng và lãnh đạo hai thành phố.
Riêng tại TP HCM, khu vực quy hoạch IFC có quy mô khoảng 898 ha, bao gồm một phần phường Sài Gòn, một phần phường Bến Thành và toàn bộ phường Thủ Thiêm hiện nay.
Ông Huân cho biết thành phố đang chuẩn bị triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn phục vụ trung tâm tài chính. Trong đó, IFC Tower là tòa tháp biểu tượng cao 99 tầng dự kiến được khởi công trong năm nay và hiện đã có hai nhà đầu tư quan tâm tham gia phát triển. Nếu hoàn thành đúng kế hoạch, đây sẽ là tòa nhà cao nhất khu vực tại thời điểm đưa vào vận hành.
Bên cạnh đó là các tổ hợp văn phòng, khách sạn 6 sao, bến du thuyền, trung tâm hội nghị - triển lãm quốc tế và các hạ tầng dịch vụ dành cho giới tài chính toàn cầu. Hiện TP HCM đã bố trí 9 lô đất tại Thủ Thiêm để triển khai các dự án này.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế TP HCM (IFC). (Ảnh: Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp).
Không chỉ đầu tư “hạ tầng cứng”, IFC cũng đang xây dựng nền tảng công nghệ theo hướng “đi tắt đón đầu”. Đề án phát triển hệ thống công nghệ thông tin cho trung tâm hiện được triển khai với sự tham gia của Viettel dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Chính phủ.
Theo ông Huân, lợi thế của Việt Nam nằm ở việc có thể xây dựng hệ thống hoàn toàn mới thay vì phải nâng cấp các nền tảng cũ như nhiều trung tâm tài chính truyền thống. Điều này cho phép IFC tích hợp ngay từ đầu các công nghệ như blockchain, AI, SupTech hay RegTech để vận hành giao dịch theo thời gian thực, hướng tới mô hình T+0 và tăng cường khả năng giám sát dòng tiền.
Lớp hạ tầng này cũng được thiết kế mở để các doanh nghiệp fintech, nền tảng giao dịch hoặc tổ chức tài chính có thể kết nối trực tiếp vào hệ sinh thái của IFC.
Về định hướng phát triển, IFC xác định 4 trụ cột chính, trong đó tài chính hàng hải được xem là một trong những mũi nhọn chiến lược.
Theo ông Huân, hệ sinh thái tài chính hàng hải quốc tế đã được giới thiệu tại Singapore hồi tháng 2 và bước đầu ghi nhận cam kết nguồn vốn khoảng 6,1 tỷ USD. Tuy nhiên, dòng vốn này vẫn chưa thể giải ngân do phải chờ khung pháp lý hoàn thiện.
Trung tâm tài chính hàng hải được định vị là nơi cung cấp các dịch vụ như cho thuê tài chính, thanh toán xuất nhập khẩu xuyên biên giới, bảo hiểm hàng hải - hàng không và tái bảo hiểm. Mô hình này có nhiều điểm tương đồng với Dublin (Ireland) hay Singapore nhưng IFC Việt Nam muốn tạo khác biệt bằng lợi thế công nghệ nhằm giảm chi phí vận hành và rút ngắn thời gian giao dịch.
Ông Huân cho biết "ước tính tổng giá trị giao dịch liên quan đến các cụm cảng lớn như Cái Mép - Thị Vải, Tân Cảng hay cảng Cần Giờ trong tương lai có thể vượt 1.000 tỷ USD. Tuy nhiên, khoảng 80 - 90% giao dịch tài chính liên quan hiện vẫn được thực hiện ở nước ngoài, chủ yếu tại Singapore và Hong Kong".
Một trong những nguyên nhân lớn là vấn đề pháp lý. Các giao dịch tài chính hàng hải thường có tần suất tranh chấp cao, trong khi cơ chế xử lý tại Việt Nam chưa đáp ứng được chuẩn mực quốc tế. Vì vậy, IFC đang hướng tới việc xây dựng cơ chế trọng tài và tòa án quốc tế riêng, áp dụng thông luật Anh nhằm tăng khả năng thu hút giao dịch toàn cầu. Song song đó là cơ chế dòng vốn linh hoạt hơn so với khuôn khổ hiện hành trong nước.
“Nếu tháo gỡ được hai nút thắt này, chúng tôi kỳ vọng có thể kéo khoảng 30% giao dịch tài chính hàng hải của Việt Nam về thực hiện tại IFC, tương đương khoảng 300 tỷ USD mỗi năm”, ông Huân nói.
Theo ông, Việt Nam hiện vẫn chủ yếu tham gia ở các khâu xuất khẩu cơ bản, trong khi phần lớn dịch vụ tài chính hàng hải giá trị cao như bảo hiểm, tái bảo hiểm hay thanh toán quốc tế vẫn nằm trong tay các định chế nước ngoài. IFC được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị tài chính hàng hải toàn cầu.
Một trụ cột khác là Fintech Hub đã được ra mắt vào tháng 4 tại Marina Central Tower. Điểm nhấn của mô hình này là cơ chế “sandbox” cho phép doanh nghiệp fintech và startup thử nghiệm các sản phẩm tài chính mới trong môi trường có kiểm soát trước khi được mở rộng hoặc luật hóa. Mô hình này không chỉ giúp thúc đẩy đổi mới sáng tạo mà còn có thể tạo ra các sản phẩm tài chính đủ khả năng phát triển ra thị trường quốc tế.
Ở góc độ huy động vốn, IFC cũng đang phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xây dựng đề án sàn giao dịch chứng khoán quốc tế, đồng thời nghiên cứu phát triển thị trường trái phiếu quốc tế, trái phiếu hạ tầng và trái phiếu chính quyền đô thị nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư hạ tầng rất lớn của TP HCM. Riêng kế hoạch phát triển 8 tuyến metro trong 10 năm tới đã cần khoảng 30 tỷ USD vốn đầu tư.
"Chúng tôi đã ký MOU vớisàn chứng khoán lớn thứ hai thế giới Nasdaq và ngày 14/4 vừa qua cũng ký MoU với Sở Giao dịch Chứng khoán London. Đây là những nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu giúp doanh nghiệp Việt Nam có thể niêm yết tại các sàn giao dịch quốc tế như Nasdaq hay London", ông Huân thông tin.
Ngoài các doanh nghiệp lớn, IFC cũng hướng tới nhóm SME và startup thông qua mô hình gọi vốn cộng đồng theo Nghị định 324, cho phép doanh nghiệp huy động tối đa 700.000 USD mỗi năm. Hơn 90% doanh nghiệp Việt Nam hiện là doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ nên việc đa dạng hóa các kênh dẫn vốn sẽ có ý nghĩa rất lớn đối với nền kinh tế.
Bên cạnh đó, IFC cũng định hướng phát triển sở giao dịch hàng hóa nhằm giúp doanh nghiệp nông nghiệp và nông dân tham gia trực tiếp hơn vào chuỗi phân phối toàn cầu, giảm phụ thuộc vào trung gian và nâng cao khả năng kiểm soát giá bán trên thị trường quốc tế.
Hiện IFC đang kêu gọi đầu tư vào nhiều lĩnh vực như hạ tầng, tài chính hàng hải - hàng không, quản lý tài sản, family office, tài chính xanh, fintech, công nghệ và năng lượng.
Theo ông Huân, lợi thế cạnh tranh lớn của TP HCM nằm ở chi phí vận hành thấp hơn đáng kể so với Singapore hay Hong Kong, trong khi chất lượng nhân lực ngày càng cải thiện. Đây được xem là nền tảng để IFC thu hút các định chế tài chính toàn cầu đặt văn phòng hoặc trung tâm đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.
Ông dẫn ví dụ Ngân hàng Quốc gia Australia (NAB) hiện đã xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo với khoảng 3.000 nhân sự IT tại TP HCM, trong đó 95% là người Việt Nam, phục vụ cho hệ thống hoạt động toàn cầu của ngân hàng này.
“Chúng ta sẽ tập trung phát triển các thị trường ngách thay vì cạnh tranh trực diện với Singapore. Những lĩnh vực có lợi thế được tập trung gồm tài chính hàng không, tài chính hàng hải, fintech và các chiến lược chuyên biệt khác. IFC không chỉ là nơi thu hút dòng vốn mà còn phải trở thành nơi thu hút nhân tài và công nghệ phục vụ thị trường toàn cầu”, ông Huân nói.
Nguyên Ngọc
