Doanh nghiệp “hy sinh” lợi nhuận để giữ thị trường
Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra những cú sốc trực tiếp lên chuỗi cung ứng toàn cầu, đẩy ngành nông sản Việt Nam vào thế khó.
Áp lực lớn nhất hiện nay đến từ chi phí logistics leo thang và rủi ro chậm trễ giao hàng, đặc biệt với các mặt hàng tươi sống. Khi thời gian vận chuyển kéo dài, chất lượng suy giảm, doanh nghiệp không chỉ đối mặt nguy cơ bị ép giá mà còn có thể mất thị trường.
Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp đã chủ động giảm giá bán để giữ chân đối tác. Ông Trần Văn An - Giám đốc nhà máy sản xuất CTCP Mekong Herbals, cho biết:
“Chúng tôi chấp nhận giảm giá gần 30% để hỗ trợ đối tác tiêu thụ. Đổi lại, họ sẽ đồng hành trong việc kết nối lại đầu ra, giúp giải phóng hàng tồn và duy trì đơn hàng.”
Đây được xem là giải pháp tình thế nhưng cần thiết, nhằm tránh đứt gãy chuỗi cung ứng và bảo toàn thị trường xuất khẩu.
Không chỉ giảm giá, doanh nghiệp còn phải thay đổi cấu trúc sản phẩm. Tại nhiều nhà máy, các lô hàng nông sản vốn xuất khẩu thô sang Trung Đông đã được chuyển sang chế biến sâu để đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn của các thị trường như Nhật Bản.
Theo ông Nguyễn Văn Mười - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, việc kéo dài thời gian vận chuyển là rủi ro lớn với chất lượng hàng tươi:
“Nếu thời gian bảo quản kéo dài, chất lượng chắc chắn bị ảnh hưởng. Vì vậy, doanh nghiệp buộc phải đàm phán lại với đối tác, chấp nhận giảm giá và tìm kiếm thị trường thay thế để tiêu thụ nhanh.”
Chế biến sâu không chỉ giúp kéo dài thời gian bảo quản mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường khó tính, giảm phụ thuộc vào một số khu vực truyền thống đang biến động.
Trong bối cảnh “nút thắt” logistics chưa thể tháo gỡ trong ngắn hạn, nhiều doanh nghiệp lựa chọn cách chia sẻ rủi ro với khách hàng thay vì đơn phương gánh chịu chi phí.
Ông Phan Văn Có - Giám đốc Marketing Công ty TNHH Vrice Group, cho biết: “Giải pháp hiện nay là cùng khách hàng chia sẻ rủi ro, kể cả việc giảm lợi nhuận. Đồng thời, chúng tôi chuyển hướng sang các cảng an toàn hơn và chỉ vận chuyển trở lại khi điều kiện cho phép.”
Song song đó, việc thay đổi phương thức giao hàng cũng được áp dụng để bảo vệ biên lợi nhuận. Ông Nguyễn Đình Tùng - Tổng giám đốc VINA T&T, cho biết:
“Chúng tôi chuyển sang giao hàng tại cảng xuất khẩu (FOB), để chi phí vận chuyển do phía nhập khẩu chi trả. Cách này giúp doanh nghiệp ổn định lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro từ biến động logistics.”
Áp lực thị trường không chỉ dừng ở doanh nghiệp xuất khẩu mà còn lan xuống khu vực sản xuất. Nếu đầu ra bị đình trệ, nguy cơ đứt gãy liên kết với nông dân là rất lớn.
Do đó, nhiều doanh nghiệp đang chấp nhận giảm lợi nhuận để duy trì thu mua, giữ ổn định vùng nguyên liệu. Các đề xuất về dự trữ linh hoạt và hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp thu mua cũng được kỳ vọng sẽ trở thành “bệ đỡ” trong giai đoạn khó khăn.
Cần chiến lược dài hạn để tăng sức chống chịu
Trước những biến động khó lường, các hiệp hội ngành hàng khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động điều chỉnh đơn hàng và phương thức giao dịch.
Ông Nguyễn Hoài Nam - Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, nhấn mạnh: “Doanh nghiệp nên linh hoạt điều chỉnh đơn hàng, thậm chí thống nhất với đối tác thay đổi phương thức giao dịch, vì rất khó dự đoán khi nào tình hình sẽ ổn định.”
Ở góc độ doanh nghiệp, việc giảm phụ thuộc vào một số thị trường cũng trở nên cấp thiết. Ông Phan Đình Tuệ - Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Nghệ Tĩnh tại TP.HCM, cho rằng: “Cần tính lại bài toán logistics, tăng liên kết để giảm chi phí và chủ động tìm kiếm thị trường mới.”
Trong khi đó, cơ quan quản lý nhấn mạnh vai trò của thị trường nội địa như một trụ đỡ quan trọng. Ông Phan Văn Chinh - Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường trong nước (Bộ Công Thương), nhấn mạnh:
“Cần khai thác đồng thời thị trường trong nước và xuất khẩu, tận dụng nguồn cung và sức mua nội địa để ứng phó với biến động bên ngoài.”
Năm 2024, xuất khẩu nông lâm thủy sản của Việt Nam đạt trên 70 tỷ USD – mức kỷ lục. Tuy nhiên, khi chi phí logistics tăng mạnh, biên lợi nhuận của doanh nghiệp nhanh chóng bị thu hẹp.
Trong bối cảnh đó, việc đa dạng hóa thị trường, đẩy mạnh chế biến sâu, tối ưu logistics và khai thác thị trường nội địa không còn là giải pháp tình thế, mà trở thành chiến lược dài hạn để nâng cao sức chống chịu cho nông sản Việt trước những “cơn gió ngược” của kinh tế toàn cầu.
Minh Anh
