Trung Quốc đã thực hiện những thay đổi sâu rộng đối với cấu trúc thị trường vàng nội địa. Động thái được giới phân tích đánh giá là có thể thay đổi, định hình lại toàn bộ hệ thống tiền tệ toàn cầu.
Các sáng kiến chiến lược bao gồm: mở rộng quy mô các kho lưu trữ, xây dựng hệ thống thanh toán bù trừ mới và nới lỏng các hạn chế nhập khẩu . Tất cả đều nhằm mục đích củng cố vai trò cốt lõi của Trung Quốc trong dòng chảy thương mại vàng quốc tế, đồng thời trực tiếp thách thức vị thế thống trị của đồng đô la Mỹ (USD).
Chính sách của Trung Quốc không chỉ dừng lại ở việc tích trữ dự trữ đơn thuần; đây là một cách tiếp cận toàn diện nhằm tái định nghĩa cách thức vàng được giao dịch, lưu trữ, định giá và sử dụng trong thương mại quốc tế.
Bằng việc xây dựng các cơ chế giao dịch và cơ sở hạ tầng vật chất thay thế, Bắc Kinh dường như đang kiến tạo một hệ thống song song, vận hành dưới những quy tắc và mức độ ưu tiên hoàn toàn khác biệt so với các thị trường do phương Tây áp đảo.
Mở rộng “Trung tâm Vàng Hong Kong”
Các động thái chính sách gần đây tại Hong Kong (Trung Quốc) đánh dấu một bước đi quan trọng, phản ánh cam kết dài hạn của Trung Quốc trong việc phát triển thị trường kim loại quý này.
Mục tiêu cốt lõi của các chính sách mới là nâng năng lực lưu trữ vàng thỏi tại Hong Kong lên mức 2.000 tấn - một đợt mở rộng quy mô lớn có khả năng đáp ứng lượng dự trữ vật chất khổng lồ.
Kho lưu trữ này không chỉ phục vụ dòng vốn trong nước, mà còn được thiết kế để thu hút các đối tác quốc tế đang tìm kiếm giải pháp thay thế cho các kho chứa truyền thống của phương Tây.
Chính sách với vàng của Trung Quốc không chỉ dừng lại ở việc tích trữ dự trữ đơn thuần. (Nguồn: SCMP)
Quan trọng hơn, Hong Kong đang thiết lập một hệ thống thanh toán bù trừ tập trung dành riêng cho các giao dịch vàng. Cơ sở hạ tầng này đóng vai trò như hệ thống dẫn vốn thiết yếu để quyết toán các thương vụ nằm ngoài hệ thống phương Tây, giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào các định chế tài chính lớn như Sàn COMEX hay Hiệp hội Thị trường Vàng bạc Luân Đôn (LBMA).
Với những bước đi này, Hong Kong đang tự định vị như một trung tâm giao dịch vàng toàn cầu độc lập, mang đến một lộ trình thay thế cho các quốc gia muốn thực hiện giao dịch ngoài các kênh truyền thống.
Bước tiến chiến lược của Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải
Kể từ khi thành lập vào năm 2002, Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải (SGE) đã phát triển mạnh mẽ từ một nền tảng giao dịch nội địa thành một định chế có tầm ảnh hưởng trên phạm vi toàn cầu.
Năm 2023, SGE đã có một bước đi đáng chú ý khi khai trương kho lưu trữ hải ngoại đầu tiên tại Hong Kong, mở rộng sự hiện diện vật chất ra ngoài đại lục. Đồng thời, sàn cũng tung ra hai hợp đồng vàng mới thiết kế riêng cho các nhà đầu tư quốc tế - một tín hiệu rõ ràng cho thấy ý định thu hút dòng vốn toàn cầu của Bắc Kinh.
Các hợp đồng mới này cho phép giao dịch vàng bằng đồng Nhân dân tệ (NDT) thay vì đồng USD, hỗ trợ đắc lực cho mục tiêu quốc tế hóa đồng nội tệ với vàng đóng vai trò là mỏ neo lòng tin. Bằng cách tận dụng giá trị phổ quát của vàng, Trung Quốc kỳ vọng sẽ thúc đẩy niềm tin vào các giao dịch định giá bằng đồng NDT.
Điểm khác biệt của SGE là tập trung vào việc giao nhận vàng vật chất, trái ngược hoàn toàn với các thị trường phương Tây vốn bị áp đảo bởi các công cụ phái sinh trên giấy. Bằng cách yêu cầu giao nhận thực tế cho hầu hết các giao dịch, SGE đảm bảo thị trường phản ánh chính xác nhất cung và cầu trong thế giới thực.
Trung Quốc ưu tiền vàng trong phát triển kinh tế. (Nguồn: SCMP)
Vì sao Trung Quốc lại ưu tiên vàng trong phát triển kinh tế đến vậy?
Chính sách vàng của Trung Quốc là một chiến lược có sự phối hợp chặt chẽ, vượt xa việc tích sản đơn thuần để đồng thời giải quyết nhiều mục tiêu kinh tế và địa chính trị cùng lúc.
Vàng đóng vai trò kép đối với Bắc Kinh: vừa là một tài sản tài chính an toàn, vừa là một công cụ địa chính trị, mang lại cho Trung Quốc sự bảo an kinh tế và sự linh hoạt chiến lược trong một môi trường toàn cầu ngày càng bất định.
Cơ sở hạ tầng vàng mới của Trung Quốc tạo ra một cơ chế hữu hiệu để giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng USD trong thương mại và tài chính toàn cầu. Hệ thống này cho phép các đối tác thương mại quyết toán các giao dịch mà không cần dùng đến đồng USD khi cần thiết.
Trong mô hình này, vàng vận hành như một tài sản trú ẩn trung lập, không có rủi ro đối tác và nằm ngoài tầm kiểm soát của bất kỳ quốc gia đơn lẻ nào.
Quan trọng nhất, hệ thống cung cấp một kênh tài chính có khả năng kháng cự các lệnh trừng phạt. Kể từ sau các lệnh trừng phạt của phương Tây áp lên Nga vào năm 2022, nhiều quốc gia đã nhận ra tổn thương của họ bên trong hệ thống dựa trên đồng USD và bắt đầu tìm kiếm giải pháp thay thế. Kiến trúc thị trường vàng của Trung Quốc hiện đang cung cấp một lựa chọn thực tế cho nhu cầu này.
Bằng cách liên kết đồng NDT với vàng thông qua các cơ chế, Bắc Kinh tăng cường niềm tin vào các giao dịch bằng đồng nội tệ mà không cần phải thiết lập một chế độ bản vị vàng chính thức, cho phép dòng vốn quốc tế tiếp nhận một cách từ từ thay vì gây ra các cú sốc lớn cho thị trường.
Giành quyền chi phối định giá hàng hóa cốt lõi
Thông qua các chính sách vàng, Trung Quốc cũng tìm cách tăng cường tầm ảnh hưởng của mình đối với việc định giá các loại hàng hóa cơ bản thiết yếu cho nền kinh tế.
Trong nhiều năm, Trung Quốc luôn ở thế bị động trước các hệ thống định giá do phương Tây chi phối, đặc biệt là đối với khối lượng tài nguyên khổng lồ mà nước này nhập khẩu. Bằng cách phát triển các giải pháp thay thế COMEX và LBMA, Bắc Kinh đặt mục tiêu giành quyền kiểm soát lớn hơn đối với việc định giá tài sản.
Thông qua các chính sách vàng, Trung Quốc tìm cách tăng cường tầm ảnh hưởng đối với việc định giá các loại hàng hóa cơ bản thiết yếu cho nền kinh tế.
Việc nhấn mạnh vào giao nhận vật chất trên các sàn giao dịch Trung Quốc cho phép thiết lập mức giá dựa trên thị trường vàng thực tế. Điều này khác biệt với các sàn giao dịch phương Tây, nơi các hợp đồng “vàng giấy” vượt xa khối lượng vàng thực tế có sẵn, thường xuyên gây méo mó giá cả.
Cách tiếp cận này giúp Trung Quốc giảm thiểu rủi ro bị thao túng - một mối lo ngại thường trực của giới chức và các thương nhân Trung Quốc - những người cho rằng các hợp đồng giấy đôi khi được sử dụng để kìm hãm giá vàng một cách nhân tạo. Nhờ đó, Trung Quốc có được cả lợi thế kinh tế lẫn chiến lược trên thị trường hàng hóa toàn cầu.
Tích hợp vào Sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI)
Vàng cũng đóng một vai trò trung tâm trong Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) - chương trình phát triển cơ sở hạ tầng khổng lồ được Trung Quốc phát động từ năm 2013.
Cơ sở hạ tầng thị trường vàng mới cung cấp một cơ chế thanh toán đáng tin cậy cho các đối tác BRI - những quốc gia vốn ngần ngại trong việc gia tăng gánh nặng nợ hoặc tích lũy tài sản định giá bằng đồng USD.
Bằng cách đưa ra phương án thay thế bằng vàng, Trung Quốc giúp việc tham gia BRI trở nên hấp dẫn hơn đối với các quốc gia đang tìm cách giảm bớt sự phụ thuộc vào hệ thống tài chính phương Tây.
Khuôn khổ này mở ra một lựa chọn tài trợ cơ sở hạ tầng nằm ngoài các kênh vay vốn bằng đồng USD, đồng thời thắt chặt mối quan hệ kinh tế giữa Trung Quốc và các quốc gia giàu tài nguyên tại châu Phi, châu Á và Mỹ La-tinh.
Châu Anh (Theo Economy)
