Hơn 48.000 tỷ đồng có thể được bơm ra trong 7 ngày
Ngày 21/9/2026, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thông báo thực hiện hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 7 ngày với các tổ chức tín dụng (TCTD) và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Ngày giá trị là T+1, tương ứng ngày 22/9/2026.
Theo phương án được công bố, các ngân hàng chuyển USD cho NHNN và nhận VND theo tỷ giá 24.406 VND/USD. Sau 7 ngày, các ngân hàng hoàn trả VND và nhận lại USD theo tỷ giá đã xác định trước ở mức 24.412 VND/USD.
Nếu toàn bộ hạn mức 2 tỷ USD được sử dụng, lượng VND được cung ứng ban đầu tương ứng khoảng 48.812 tỷ đồng. Đến ngày đáo hạn, số tiền các ngân hàng sử dụng để nhận lại 2 tỷ USD vào khoảng 48.824 tỷ đồng.
Chênh lệch giữa hai mức tỷ giá là 6 đồng/USD, tương ứng khoảng 12 tỷ đồng trên toàn bộ hạn mức. Quy đổi theo kỳ hạn 7 ngày, mức chênh này tương đương khoảng 1,28%/năm.
Chi phí của giao dịch còn phụ thuộc vào giá vốn USD. Với lãi suất USD liên ngân hàng kỳ hạn 1 tuần ở mức 3,88%/năm vào cuối ngày 18/9, chi phí VND ngầm định qua kênh hoán đổi vào khoảng 5,2%/năm, khá gần mức 4,8%/năm của lãi suất VND kỳ hạn 1 tuần tại cùng thời điểm.
Bối cảnh này khác đáng kể so với lần NHNN triển khai công cụ tương tự cuối tháng 6. Ngày 29/6, hạn mức hoán đổi chỉ ở mức 1 tỷ USD, với tỷ giá mua giao ngay 23.991 VND/USD và tỷ giá kỳ hạn 23.997 VND/USD, trong khi lãi suất VND kỳ hạn 1 tuần khi đó lên khoảng 7,9%/năm.
Chi phí vốn ngầm định qua hoán đổi cuối tháng 6 chỉ quanh 5%/năm, thấp hơn đáng kể giá vốn VND trên thị trường liên ngân hàng. Đến tháng 9, khoảng cách này đã thu hẹp mạnh, trong khi hạn mức được nâng gấp đôi.
Vai trò của công cụ theo đó nghiêng nhiều hơn về mở rộng khả năng tiếp cận thanh khoản VND cho các ngân hàng đang có nguồn USD. Các TCTD có thể chuyển một phần ngoại tệ thành VND trong thời gian xác định, đồng thời biết trước tỷ giá nhận lại USD khi giao dịch đáo hạn.
Sau 7 ngày, lượng VND được hoàn trả cho NHNN và USD quay trở lại các TCTD theo tỷ giá đã ấn định. Kỳ hạn ngắn giúp lượng tiền được cung ứng có thời gian lưu hành rõ ràng, thay vì kéo dài trong hệ thống.
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính Ngân hàng Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng việc NHNN triển khai hoán đổi ngoại tệ lần này có thể được nhìn nhận là bước điều hành chủ động, thận trọng nhằm hỗ trợ thanh khoản ngắn hạn và củng cố sự ổn định của thị trường tiền tệ.
Ông Huy lưu ý rằng là đây không phải hoạt động bán 2 tỷ USD ra thị trường, cũng không đồng nghĩa với một đợt nới lỏng tiền tệ quy mô lớn.
"Bản chất của nghiệp vụ là hỗ trợ thanh khoản VND có thời hạn và có cơ chế đảo chiều sau 7 ngày. Nếu hạn mức được sử dụng đầy đủ, lượng VND cung ứng tạm thời có thể đạt khoảng 48.812 tỷ đồng. Tuy nhiên, 2 tỷ USD là quy mô tối đa, mức giao dịch thực tế phụ thuộc nhu cầu và phương án cân đối vốn của các tổ chức tín dụng", ông Huy cho hay.
Bên cạnh đó, vị này cũng nhận định mức chênh lệch 6 đồng/USD giữa tỷ giá giao ngay và kỳ hạn cho thấy chi phí hoán đổi tương đối thấp. Các ngân hàng có thêm một kênh bổ sung VND ngắn hạn, qua đó giảm áp lực thanh khoản và hạn chế những dao động không cần thiết của lãi suất liên ngân hàng .
Ở góc độ rộng hơn, ông Huy cho rằng động thái này cho thấy cơ quan điều hành đang linh hoạt sử dụng công cụ thị trường để hài hòa giữa ổn định tỷ giá, thanh khoản hệ thống và hỗ trợ dòng vốn cho nền kinh tế. Tác động của chính sách nên được đánh giá dựa trên khối lượng giao dịch thực tế và diễn biến thị trường, thay vì chỉ nhìn vào hạn mức công bố.
Để công cụ phát huy hiệu quả, các TCTD cần cân đối nguồn vốn phù hợp với kỳ hạn 7 ngày, gắn việc sử dụng thanh khoản với yêu cầu an toàn và quản trị trạng thái ngoại tệ. Doanh nghiệp có nghĩa vụ ngoại tệ nên chủ động xây dựng kế hoạch dòng tiền, lựa chọn giải pháp phòng ngừa rủi ro phù hợp, hạn chế các quyết định dựa trên biến động ngắn hạn.
Cùng với đó, NHNN cần tiếp tục theo dõi cung – cầu ngoại tệ, lãi suất liên ngân hàng và diễn biến quốc tế để phối hợp hài hòa nghiệp vụ hoán đổi với các công cụ khác.
"Đây là bước đi có trọng tâm, vừa tạo thêm độ linh hoạt cho hệ thống, vừa góp phần củng cố niềm tin thị trường và duy trì nền tảng ổn định cho tăng trưởng bền vững", ông Huy đánh giá
Thêm một kênh điều tiết thanh khoản giữa áp lực tỷ giá và lạm phát
Nghiệp vụ 2 tỷ USD xuất hiện trong giai đoạn nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục ở mức cao. Giải ngân đầu tư công tháng 8 đạt 95.700 tỷ đồng, cao hơn khoảng 55% mức bình quân từ đầu năm, trong khi hoạt động sản xuất và xuất khẩu vẫn duy trì đà mở rộng.
Ở thị trường ngoại tệ, cán cân thương mại cải thiện đáng kể trong tháng 8 khi nhập siêu thu hẹp còn khoảng 0,1 tỷ USD, từ mức gần 4 tỷ USD trong tháng trước. Dòng vốn FDI giải ngân đạt 17,3 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm, tiếp tục bổ sung nguồn cung ngoại tệ cho nền kinh tế.
Tuy nhiên, áp lực từ giá năng lượng và mặt bằng lãi suất quốc tế cao vẫn giới hạn khả năng nới lỏng tiền tệ. Việc Fed nâng lãi suất cũng khiến chênh lệch lãi suất VND - USD và diễn biến tỷ giá trở thành những biến số quan trọng hơn trong điều hành.
Trong điều kiện đó, hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn ngắn bổ sung thêm một kênh điều tiết thanh khoản theo nhu cầu. Nguồn VND được cung ứng cho các ngân hàng có USD và cần vốn ngắn hạn, trong khi thời điểm thu hồi lượng tiền được xác định ngay từ khi giao dịch hình thành.
Nghiệp vụ này đồng thời gắn với ba biến số quan trọng trên thị trường tiền tệ gồm lãi suất, tỷ giá và thanh khoản. Trong thời gian hợp đồng còn hiệu lực, giá trị thị trường của giao dịch biến động theo tỷ giá USD/VND, tỷ giá kỳ hạn và mặt bằng lãi suất của hai đồng tiền, qua đó ảnh hưởng đến giá trị đánh giá lại của vị thế.
Với hạn mức 2 tỷ USD và kỳ hạn 7 ngày, kênh hoán đổi bổ sung thêm dư địa điều tiết thanh khoản trong thời điểm lãi suất VND ngắn hạn tăng trở lại, tỷ giá USD/VND đi lên và lượng vốn lưu hành qua thị trường mở vừa giảm mạnh.
Mặc Vũ - Lan Hương
