55 năm liên tục phụng sự và hiến dâng
"Năm 2011, ngành ngân hàng Việt Nam kỷ niệm 60 năm xây dựng và phát triển thì tôi cũng tròn 55 năm cống hiến miệt mài cho ngành", ông Châu chia sẻ.
Ông nói, ông đang đi tìm minh chứng cho sự tồn tại 55 liên tục hoạt động duy nhất của mình trong giới ngân hàng cho đến nay. Có hay không càng nhiều nhân vật như ông càng tốt. Nhưng dù sao một người con trên 40 năm tuổi Đảng, 55 tuổi nghề đã tận tụy và trung thành với một lý tưởng- vì sự phát triển ngành ngân hàng cũng rất đáng trân trọng!
Đi qua cuộc chiến tranh chống Pháp, rồi chiến tranh chống Mỹ, từ khi còn là học sinh trường Trung học Khải Định (Huế) cho đến khi là anh cán bộ ngân hàng dày dạn kinh nghiệm, từng trải gió sương đã tạo nên một Nguyễn Thanh Châu – chuyên gia ngân hàng, Nguyễn Thanh Châu- nhà báo, Nguyễn Thanh Châu- nghệ sỹ.
Ông vẫn tâm đắc với ý nghĩa đời mình: "Một chuyên gia ngân hàng làm thơ, viết báo có nghề, đó chính là hai phong cách trong một con người - nghệ sỹ làm ngân hàng".
Ông tâm sự: “Tôi là đồng tiền kẽm. Kẽm là một kim loại hạng thấp nhất nhưng mà là kẽm thật:
"Đồng tiền kẽm làm bằng kẽm thật.
Có hình tròn tượng trưng cho trời.
Có ô vuông hình hài của đất.
Có ghi niên đại của từng thời...
Ai sinh ra cũng có “niên đại” của mình, thời của tôi là thời của Đảng Cộng sản Việt Nam mới thành lập (ông sinh năm 1931). Sau này, khi vào ngành ngân hàng được nhà nước giao cho tôi một chức trách, nhưng theo tôi đó không phải là vàng, không phải là bạc. Có phải vậy không nhà báo?”.
Ông cười vui hỏi tôi rồi tiếp tục câu chuyện về 55 năm ông liên tục phụng sự và hiến dâng cho ngành ngân hàng.
Ông sinh ngày 23-2-1931 tại Huế, lớn lên với một sở thích là trở thành nhà báo, để được phiêu lưu mạo hiểm và khám phá cuộc sống. Nhưng cuộc đời có những ngã rẽ bất ngờ đầy thú vị, khi mơ ước trở thành nhà báo không đến mà lại trở thành một cán bộ ngân hàng. Từ ghét ngân hàng sang yêu là cả một quá trình gắn bó với hoạt động tín dụng của ngành, càng làm ngân hàng ông càng say mê, nhưng bên cạnh đó là bóng dáng của một cây viết luôn tồn tại trong ông.
Đi đôi với công việc làm cán bộ tín dụng, ông miệt mài cho ra đời những bài viết về ngành đầy tâm huyết, đầy trăn trở và đóng góp cho ngành ngân hàng từ thực tiễn công việc. Thật là - Một công đôi nghề.
Cái duyên với nghề báo cũng bắt đầu từ ý thích và cơ hội. Từ cái ngày xếp bút nghiên lên đường gia nhập quân đội ông được phân công vào vị trí phóng viên của tờ tin nội bộ trung đoàn 55, mặt trận Bắc Tây Nguyên. Sau đó ông làm biên tập viên cho tờ Tập san Ngân hàng và tờ Tiền Việt Nam (tiền thân của Thời báo Ngân hàng hôm nay). Kỷ niệm đầu tiên với bài báo đầu tiên là bài: “Vật giá hiện nay” vẫn còn nguyên giá trị đối với nền kinh tế của chúng ta.
Cái nợ với ngân hàng cũng bắt đầu từ cái duyên của nghiệp báo. Nghề báo là đi và viết. Đặc biệt là làm báo ngân hàng đòi hỏi phải có kiến thức và kinh nghiệm về ngành mới có những bài viết sâu sắc. Do vậy, ông tình nguyện xin về Nghệ An làm anh cán bộ tín dụng nông thôn từ 1958 – 1971. Với 14 năm gắn bó với mảnh đất này ông có nhiều kỷ niệm khó quên.
Trong công việc cải tạo nông thôn lúc đó phải xây dựng 3 ngọn cờ hồng: HTX nông nghiệp, HTX mua bán, HTX tín dụng. Trong đó, HTX tín dụng do ngành ngân hàng đảm nhận có nhiệm vụ chống nạn cho vay nặng lãi ở nông thôn, cho người nghèo vay vốn kể cả vay sinh hoạt như: mua thuốc chữa bệnh, ma chay, cưới hỏi, học hành. Một kỷ niệm đáng nhớ nhất là vào năm 1959, Tỉnh ủy Nghệ An giao cho Ngân hàng Nghệ An việc quyết định thành lập hay không xí nghiệp khai thác phân dơi. Trong thời gian một buổi, dưới trời mưa tầm tã ông phóng xe xuống Lèn dơi, dùng bước chân đo ngang, đo dọc diện tích của nguồn phân Lèn và lấy cây xới lên đo chiều dày để ước tính trữ lượng phân dơi cung ứng sau này.
Ông thấy đề án thành lập xí nghiệp không khả thi vì trữ lượng quá ít. Với dữ liệu thực tế này, Ngân hàng Nghệ An đã thuyết phục được Tỉnh ủy không thành lập xí nghiệp. Kỷ niệm này được ông Đinh Văn Bảy (trưởng ngân hàng Nghệ An lúc đó, sau này làm Phó Tổng giám đốc NHNN) luôn nhắc lại, không quên.
Ngày ấy, tháng 6/1972 khi ông đang làm việc tại chi nhánh nghiệp vụ ngân hàng Nghĩa Đàn- Nghệ An, ông được cử sang Lào, và được phân công làm tổ trưởng tổ chuyên gia ngân hàng tại tỉnh Xa-vằn-na-khét trong đoàn chuyên gia T36. Tại đây, ông cùng các chuyên gia ngân hàng Việt Nam giúp Lào xây dựng và củng cố hệ thống ngân hàng trong những vùng vừa được giải phóng tại Nam Lào, từ Xa-vằn-na-khét đến At-tô-pơ. Ông cùng các chuyên gia ngân hàng Việt Nam đã giúp các bạn Lào tổ chức thêm được nhiều điểm ngân hàng trên địa bàn, đẩy mạnh cho vay phục vụ sản xuất nông nghiệp, và lưu thông hàng hóa để có đủ lương thực và hàng hóa cho kháng chiến. Đồng thời, tiến hành đấu tranh tiền tệ với chính quyền Viêng-Chăn, tạo vị thế cho đồng Kíp của Mặt trận Lào yêu nước.
Sau cuộc công tác tại Lào, ông được Ban công tác Miền Tây TW Đảng điều về Ban B ngân hàng, chuẩn bị lên đường vào Sài Gòn làm anh cán bộ quân quản, đó là những ngày tháng 4/1975 đáng nhớ khi tin thắng trận miền Nam báo về. Từ đó, ông là người dân thành phố Hồ Chí Minh: không giấy chuyển hộ tịch, không giấy chuyển công tác, không giấy thôi trả lương, không có gì cả - chỉ có một yêu cầu: miền Nam đang thiếu cán bộ, ráng làm, có vậy thôi! Đó cũng đủ làm nên nhiều động lực trong ông với miền Nam những ngày đầu giải phóng: tự do, kiêu hãnh, hăng hái cho công cuộc tái thiết sau chiến tranh.
Với những thành tựu nổi bật của đất nước trong những năm đầu tái thiết và phát triển đất nước, ông làm trong ngân hàng Quốc gia Việt Nam (nay là NHNN Việt Nam) nắm giữ vị trí Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng (phụ trách tín dụng phía Nam). Kinh nghiệm trong nhiều năm hoạt động tại ngân hàng Nông nghiệp đã giúp ông hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc, những cải cách hay sáng kiến ông đề ra như: Đề án xây dựng ngân hàng cấp huyện, đề án ngân hàng tỉnh Hậu Giang đã được Tổng giám đốc NHNN lúc đó tặng bằng khen và báo cáo ở các trường đại học…
Dòng suối nhỏ vẫn chảy về biển
Từ năm 1988-1992, nền kinh tế đất nước chuyển dần sang cơ chế thị trường, ngành ngân hàng với mô hình hai cấp và bắt đầu thí điểm tách ngân hàng chuyên doanh ra khỏi NHNN, ông Nguyễn Thanh Châu được giao tổ chức và lãnh đạo các mô hình ngân hàng hoạt động mới, như: ngân hàng Phát triển Nhà Đồng bằng sông Cửu Long (MHB) và ngân hàng phục vụ lương thực.
Khi ngân hàng Xuất Nhập Khẩu Việt Nam (Eximbank) với bước đầu hoạt động là kinh doanh xuất nhập khẩu và kinh doanh ngoại tệ, ông làm cố vấn cho ngân hàng này ở những bước đầu quan trọng. Ngay như mô hình Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) được hành lập năm 1996, ông vào vai với vị trí Trưởng ban đại diện Hiệp hội ngân hàng Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh. Tại VNBA chi nhánh TP.HCM, ông đã tạo nên nhiều phong trào, nhiều chương trình cho một tổ chức hiệp hội nghề nghiệp (lúc đó là mô hình mới tại Việt Nam), đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng. VNBA trong thời gian ông đương nhiệm đã trở thành địa chỉ tin cậy và tín nhiệm của các NHTM trong việc tạo tiếng nói của cộng đồng ngân hàng, giúp các ngân hàng hiểu biết và hỗ trợ lẫn nhau; Đấu tranh bỏ thuế Kiều hối có kết quả; Xây dựng, sáng lập chi bộ văn phòng đại diện VNBA; Tổ chức hội thảo 300 năm tiền tệ Sài Gòn- TP. Hồ Chí Minh….
Năm 2002, khi ông đã ngoài 70 tuổi, một số NHTMCP hoạt động kém hiệu quả, trong đó có Đệ Nhất (FCB), nguồn vốn chỉ có 70 tỷ đồng, mỗi tháng lỗ 01 tỷ đồng. NHNN đưa vào diện kiểm soát đặc biệt. Giám đốc NHNN chi nhánh TP.HCM lúc đó đã nghĩ đến ông và giới thiệu với các cổ đông lớn của FCB. Cổ đông của FCB bầu ông làm Chủ tịch HĐQT. Ông đã cùng những cán bộ nòng cốt của ngân hàng này vực dậy FCB từ bên bờ vực thẳm, vững tay chèo lái con thuyền FCB ra khỏi sóng gió. Đến cuối năm 2007, FCB đã có lãi tên 85 tỷ đồng, chia cổ tức 8% cho cổ đông lần đầu tiên...
Duyên nợ ngân hàng với ông chưa dứt, ông vẫn tiếp tục làm cố vấn cấp cao cho ngân hàng Phát triển Nhà Đồng bằng sông Cửu Long (MHB) khi đã ngoài 80 tuổi. Ông vẫn nhanh nhẹn, vẫn yêu ngành và đặc biệt là vẫn đầy ý tưởng cho cuộc sống. Tâm huyết với ngành ngân hàng nhưng ông không quên niềm say mê viết báo, một cách truyền tải thông tin và những băn khoăn trăn trở và đóng góp của ông với ngành từ hoạt động thực tiễn. Ông đã xuất bản được các đầu sách về ngành ngân hàng và soạn nhiều tài liệu huấn luyện có giá trị, như: "Những điều cần biết về vay vốn ngân hàng" (NXB Trẻ TP.HCM, năm 2000); Tiền Việt Nam xưa và nay (NXB Thống kê, năm 2006).
“Ước mơ tuổi nhỏ của tôi đã gắn chặt với nghiệp làm báo trong cái duyên nợ với nghề ngân hàng cho đến tận ngày nay chưa một giờ ngơi nghỉ, tính ra đã chừng hơn 4/5 thế kỷ. Nay tôi đã hơn 80 tuổi, đường về với tổ tiên không còn xa, tôi suy tư về cuộc đời và nhìn lại chính mình, đọc lại những trang sách, những bài báo đã viết, đã giúp tôi nhìn lại những giai đoạn phát triển của ngành ngân hàng”, ông Châu chia sẻ.
Cuộc đời ông như một dòng suối mát chảy mãi không ngừng. Con suối nhỏ ấy đã chảy róc rách đều đặn gần một thế kỷ.
Như Ý
