Từ những chuyến đi và... chọn logistics
Từ năm học lớp 7, Phan Duy Minh đã sang Thái Lan cùng gia đình để mưu sinh. Anh từng làm nhiều công việc khác nhau, từ phụ bếp, buôn bán tại chợ đến những công việc nặng nhọc. Những năm tháng đó giúp anh sớm hình thành thói quen ham làm, chịu khó và biết cách quan sát cách người khác làm ăn, cách hàng hóa di chuyển và cách một cơ hội kinh doanh được hình thành.
20 tuổi Minh đặt chân vào TP.HCM. Ban đầu đi làm thuê đủ nghề. Sau đó anh bắt đầu với lĩnh vực du lịch, anh chọn làm các tour du lịch tâm linh cho du khách Việt Nam đi thăm quan tại Thái Lan, Malaysia, Indonesia. Sau đó, anh lần lượt thử sức ở xuất nhập khẩu, xúc tiến thương mại, năng lượng mặt trời.
Nhưng bước ngoặt lại đến từ một thất bại. Khi dịch COVID-19 làm ngành du lịch đình trệ, Minh chuyển sang nhập khẩu sầu riêng từ Thái Lan về để bán. Công việc tưởng như đơn giản nhanh chóng cho anh thấy một vấn đề lớn hơn: hàng hóa có thể mua được nhưng để đưa hàng đến đúng nơi, đúng thời điểm và với chi phí hợp lý lại không hề dễ. Và giá cả thay đổi từng ngày. Chi phí vận chuyển biến động. Những chuyến hàng không được tổ chức tốt có thể khiến lợi nhuận biến mất.
“Lúc đó tôi bắt đầu đặt câu hỏi tại sao logistics lại khó như vậy”, Minh kể. Câu hỏi ấy kéo anh vào một lĩnh vực hoàn toàn mới.
Từ năm 2020, Minh dành thời gian nghiên cứu hoạt động giao nhận quốc tế, dòng hàng xuyên biên giới và mạng lưới vận chuyển. Thay vì đối đầu trực tiếp với những doanh nghiệp lớn đang thống lĩnh giao hàng nội địa, anh chọn thị trường ngách là chuyển phát quốc tế.
Đến giai đoạn 2022-2024, Minh phát triển mạng lưới các điểm giao nhận theo mô hình nhượng quyền tại nhiều tỉnh, thành. Những trải nghiệm này giúp anh có thêm một thứ quan trọng: dữ liệu thực tế về vận hành logistics và hành vi của khách hàng. Nhưng càng đi sâu, anh càng nhận ra bài toán lớn hơn nằm ở vận tải.
Lựa chọn tiên phong trong vận tải xanh
Là một tay mơ, lại còn trẻ, Minh dám chọn lĩnh vực khó để chinh phục, thử thách bản thân vì quan trọng Minh nhìn ra thị trường logistics có tốc độ tăng trưởng cao từ 14 – 15%/năm.
Nhưng để đi đến thành công của ngày hôm nay, anh đã nhiều lần thất bại, những người đi cùng giai đoạn đầu họ lần lượt rời đi. “Ban đầu chưa có đường, rồi đi lắm cũng thành đường”, mô hình hóa kiến trúc, sai đâu sửa đó, dò dẫm chọn con đường tối ưu nhất, mỗi ngày của người khởi nghiệp của Minh được ví như nhai mảnh sành. Có những giai đoạn, mô hình hóa kiến trúc công nghệ phải làm lại. Quy trình vận hành thử nghiệm không đạt yêu cầu. Nhân sự đến rồi rời đi chỉ sau vài tháng. Khách hàng từ chối. Ngân hàng không cho vay vốn...
Ngay cả những người thân cận cũng từng không hiểu vì sao anh lại chọn một lĩnh vực cần nhiều vốn, công nghệ và vận hành như vậy?
Nhưng thay vì xem mỗi thất bại là một lý do để dừng lại, anh coi đó là dữ liệu để điều chỉnh mô hình.
Một trong những người sau này tham gia sâu vào bài toán công nghệ của hệ sinh thái Gozo là TS. Phạm Thái – một TS toán học, việt kiều Đức đã tin tưởng và giao nền tảng lõi cho Gozo. Theo Minh, sau nhiều lần tìm kiếm, trao đổi và thay đổi hướng tiếp cận, anh mới tìm được những người phù hợp để cùng xây lại kiến trúc công nghệ và mô hình vận hành.
Khi được hỏi với một người còn khá trẻ, điều gì Phan Duy Minh đi đàm phán để đối tác tin tưởng và cùng cam kết song hành? Minh nói chắc họ thấy được khát khao làm việc tận hiến của em.
Tại thị trường Việt Nam, xe tải công nghệ như Ahmove, Lalamove, Logivan, GogoX... và một số nền tảng xe ở các nước Đông Nam Á đều có chung một điểm nghẽn chính là: “Có ứng dụng nhưng không có xe thì khách hàng đặt không được. Có xe nhưng không có đơn thì tài xế cũng không ở lại lâu dài trên app”.
Do đó, Gozo định vị khách hàng là B2B và ban đầu chọn phân khúc giao hàng nội đô. Vì nhận thấy khách hàng cần ổn định, không đứt gãy nguồn hàng, và uy tín.
Đúng lúc, tháng 5/2025, Vinfast ra dòng xe dòng xe EC Van với tải trọng là 650 kg, Gozo quyết định lựa chọn vận tải xanh. Là đơn vị đầu tiên tiên phong đặt cọc và ký hợp đồng hợp tác chiến lược mua 2.000 xe cùng với VinFast, và pilot ban đầu với 50 xe đi vào vận hành để thử nghiệm về nền tảng về công nghệ, số hóa quy trình chuẩn. Và đặt tiếp 600 xe van điện 945 kg của Kim Long. Đón đầu chính sách TP.HCM không cho xe tải lớn trên 1 tấn vào nội đô.
Tại thời điểm đó có nhiều thông tin về hiện tượng cháy nổ xe điện, nhưng trước bài toán về môi trường, về hiệu suất kinh tế, Gozo quyết tâm đi theo định hướng đã chọn.
Một ứng dụng có thể kết nối khách hàng với tài xế, nhưng theo Minh, vấn đề không đơn giản nằm ở công nghệ. Vì nó cũng có những điều bị phụ thuộc. Ví dụ anh nhắm đến khách B2C thì đơn giản, nhưng khách hàng B2B lại là câu chuyện khác, họ cần ổn định, uy tín.
Minh chia sẻ, nếu tuyển một lượng lớn tài xế trước khi có đủ đơn hàng, tài xế phải chờ đợi và có thể rời đi. Ngược lại, nếu chỉ tập trung tìm khách hàng mà chưa có đủ phương tiện, doanh nghiệp lại không bảo đảm được năng lực phục vụ.
Các doanh nghiệp FMCG, hệ thống bán lẻ, siêu thị có nhu cầu vận chuyển tương đối ổn định. Với Minh, đây là nguồn cầu có thể giúp đội xe vận hành đều hơn, từ đó tạo ra “thanh khoản” cho nền tảng.
Liên minh thay vì “ôm” tất cả
Một trong những thay đổi đáng chú ý trong tư duy của Minh là anh không đặt mục tiêu tự xây tất cả mọi thứ. Nếu một doanh nghiệp tự sở hữu đội xe, kho hàng, công nghệ, mạng lưới giao nhận và toàn bộ khách hàng, vốn đầu tư sẽ rất lớn và tốc độ mở rộng có thể bị giới hạn.
Vì thế, Minh chọn cách liên minh. Gozo có thể cung cấp phương tiện và công nghệ; đối tác có kho bãi, mạng lưới khách hàng hoặc năng lực logistics khác. Các bên cùng kết nối vào một chuỗi.
“Không ai có thể cover hết tất cả”, Minh nói. Đó cũng là lý do anh tìm kiếm hợp tác với các doanh nghiệp có sẵn hạ tầng kho vận, công nghệ hoặc mạng lưới khách hàng. Theo cách nhìn của Minh, thay vì cạnh tranh để giành từng mắt xích, các doanh nghiệp có thể chia sẻ những phần mình làm tốt nhất.
Do đó, liên minh xanh được Công ty Gozo ký kết hợp tác vào ngày 27/8/2026, Gozo hợp tác với Viettel TTC về phần kho bãi, lưu kho, Kim Long về hợp tác xe, Ahamove có thị phần xe, ngân hàng Agribank, VPBank, SHB, Vikki... nhằm xây dựng một hệ sinh thái logistics, cố gắng chuyển mình từ một doanh nghiệp sở hữu xe thành một nền tảng kết nối nhiều năng lực vận tải.
Thay vì đầu tư một hệ thống kho quy mô lớn, Gozo lựa chọn liên kết với các đơn vị có sẵn hạ tầng kho vận. Theo Minh, việc hợp tác với các đối tác như VTC giúp kết nối năng lực kho bãi với năng lực vận tải của Gozo.
Với doanh nghiệp có hàng hóa, nhu cầu thực tế không chỉ là một chiếc kho. Họ cần nơi lưu trữ, cần phương tiện lấy hàng, phân phối tới cửa hàng, siêu thị hoặc các điểm bán. Nếu phải thuê riêng kho, sau đó tiếp tục tìm một loạt nhà vận tải nhỏ lẻ, quá trình vận hành có thể trở nên phân mảnh.
Với chiến lược Fulfillment (bao gồm các hoạt động lấy hàng từ người bán hàng, lưu kho, xử lý đơn hàng, lấy hàng từ kho, đóng gói và vận chuyển đến đúng địa chỉ của khách hàng) kiểm soát đơn hàng từ lúc hàng hóa được nhập vào kho đến lúc người mua hàng nhận được sản phẩm, Gozo đang tạo bước đi nhanh và trọn gói cho các đối tác.
Đây cũng là lý do Gozo hướng tới mô hình có thể kết nối nhiều tải trọng khác nhau. Khi đã có khách hàng và nền tảng công nghệ, những nhu cầu về xe 2 tấn, 5 tấn, 8 tấn hay lớn hơn có thể được đáp ứng thông qua các doanh nghiệp vận tải đối tác.
5 mắt xích và tham vọng trở thành doanh nghiệp Logistíc xanh số 1 Đông Nam Á
Tham vọng dài hạn của Gozo không dừng ở việc trở thành một doanh nghiệp vận tải sở hữu đội xe.
Theo Minh, mục tiêu là xây dựng một nền tảng có thể kết nối khách hàng, đội xe của công ty, chủ xe và các doanh nghiệp vận tải bên ngoài; đồng thời tích hợp thêm các năng lực kho vận và đối tác trong chuỗi.
Nếu giai đoạn đầu là dùng đội xe nội tại để kiểm soát chất lượng và tạo thanh khoản cho nền tảng, thì giai đoạn tiếp theo sẽ là mở rộng nguồn cung.
Đến năm 2027, Gozo đặt mục tiêu phục vụ khoảng 500 doanh nghiệp B2B trên toàn quốc theo kế hoạch doanh nghiệp chia sẻ. Ban đầu cho khách hàng nhận diện là Gozo chuyên cung cấp xe tải xanh nội đô, sau đó mở rộng lên xe tải lớn và container
Xa hơn, doanh nghiệp đặt mục tiêu đến năm 2030 hướng tới IPO và mở rộng mô hình ra Đông Nam Á.
Đây là mục tiêu và lộ trình được doanh nghiệp đặt ra, không phải kết quả đã đạt được.
Bùi Hiền
